Şehirler Ölüyor 

Kartepe Zirvesi Şehircilik ve Mutlu Şehir Sempozyumunda Konuşma yapan Cumhurbaşkanlığı baş danışmanı Prof Dr. Şükrü KARATEPE :

Teşekkür ederim değerli dinleyenler bir ruhtan söz edildiğine göre demek ki canlı bir şey tartışıyoruz zaten uzmanlar'da şehir konuşanlar da onun canlı bir organizma olduğunu söylüyorlar canlı ise ruhu varsa bir kimliğinin de olması gerekiyor ben kimlik üzerinden şehirlerin ruhunu sizinle burada kısaca sohbet etmeye çalışacağım şehirler canlı olduğuna göre sürekli değişen yenilenen yapılar olduklarına göre tabii ki onları zaman belli ölçülerde aşındırıyor core kullandığımız zaman şehirler yıpranıyor aşırı göz yoruyor şehirleri düşman istilası tahrip ediyor bütün şehirlerin önemi şehirlerin başına düşman istilası gelmiş biliyoruz Bir de tabii afetler var tabii afetlerde şehri tahrip ediyor yıkıyor ve bunun neticesi olarak bir zaman büyük başkentlerinin bugün Dünya üzerinde olmadığına göre biri ölüyor yani şehirler ölüyor ölüyor persepolis ölüyor bildiğiniz gibi kombiyi hattuşa ölmüşler bugün yaşamıyorlar ama daha sonra Bağdat uzun süreden beri yaşıyorum Semerkant yaşıyor Mekke yaşıyor bildiğiniz gibi bazı şehirleri yaşıyor peki nasıl yaşıyor bu olumsuzlukları direnen bunları göğüsleyen ve sadece göğüs demekle kalmayıp buna göre çağın gereklerini yerine getiren kendini yenileyen ne gerekiyorsa o şekilde kendisini diri tutan şehirler yaşamayı sürdürüyorlar.

İşte bu dönemde bu tarihi süreç içerisinde de şehrin kimliği oluşuyor bu kimliğin oluşmasında şehrin kimliğin oluşmasında tabii ki ilk etapta dışarıdan gelen insan şehirlerine görür şehrin fiziki yapısını görür işte bu fiziki Yapı çok önemli yani şehrin kimliğinin oluşmasında bir şehrin ruhunu arıyorsanız önle fiziki yapısını bakacaksınız aman efendim olur mu insanlar önemli eşya önemli midir demeyin bakın göreceksiniz ki bir süre sonra bu fiziki Yapı insanın kişiliğini kimliğini de etkiliyor ve değişiyor peki asıl olursa nasıl olursa daha kimlikle bir şehir olur dediğimizde bu doğal çevre ile bütünleşen iklimi dikkate alan tabii şehir zaten kurulurken iklim dikkate alınıyor geleneksel şehirlerin hepsinde iklim dikkate alınıyor coğrafi konum ona göre seçiliyor ve bitki örtüsü tabii bunların hepsi önemli insanlar yaşayacak nüfus hareketleri bunların hepsi hepsi etkiliyor geleneksel şeyler önce araziye topoğrafya bağlı olarak yani coğrafi yapıya bağlı olarak kendini gösteriyor neden çünkü bir defa geleneksel toplumun yaşama biçimi dünya görüşü tahribata dayanmıyor bu önemli ama onun da ötesinde geleneksel toplumun sana öncesi insanın bizim gibi dozerleri yok büyük dev inşaat makineleri yok onun için oraları düzleyemiyorlar terasla yapmıyorlar toprağa kendilerine uyduramadı kar için kendilerine yapıyorlar topoğrafik topu toprağı uyuyorlar ve daha çok ne kullanır yerel malzeme kullanıyorlar yine burada belki imkânsızlıklar var ama insanoğlu hep lehine olan hep kolaylığı tercih eder bulunduğu yerde Marmara bölgesi'nde ne varsa burada ahşap var ahşap kullanıyor peki Kayseri'de ne var çok iyi taş var Erciyes püskürmüş çok güzel taş yapmış orada taşı kullanıyor gidiyorsun sarana doğru taş yok ağa çok bu sefer kerpiç kullanıyor yani mezopotamya'da Toprak var kil var onu malzeme yaparak öyle kullanıyor bölgenin iklimine uygun şekilde yapılıyor insanları eziyorlar bunu o yaratılıştan gelen duyguları ve tarihsel birikimi ile oluşan nakledilen bilgi ile de neyin ne olacağını kendilerinin neyin rahat ettireceğini biliyorlar ve ona göre inşaat biçimlerini de ona göre yapıyorlar işte sıcaksa küçük pencere koyuyor denizde bakıyor ya da ormana bakıyorsa ona göre yapıyor ya nemli bölgede ise havaalan esneyen Yapı yapıyor çünkü o nemin gitmesi lazım sağlıklı olması kişi Evet işte geleneksel şehirlerimiz sadece bizde değil dünyanın her yerinde hemen hemen Evet gizemli dar sokaklardan oluşan bu da güvenlik çok önemli yakın olacak sırt sırta verecek birbirine Evet gizemli dar sokaklardan oluşan bitişik düzenli ve daha çok içe dönük hayatları var Bizim eski evlerimizin hepsinin hayat dediğimiz yeri var ve bir çift düzenli evler Bir de hepsinin bir şehir artık kimliği kazanmışsa bir çarşısı var Çarşı ise herkese açık özellikle bizim dünyamızda uygarlığı mızda ticaret çok önemli büyük muhabbet orada ve büyük çarşı her yerden gelenlere açık.

Tabii her dönemde değişik değişim oluyor değerli dinleyenler insanoğlu ilk taşı köyü iki taş bir değişim zaten sürekli değişim var ama geleneksel döneminde işimi çok tedrici biliyorsunuz esas değiştiren makina sanayi devrimi ile beraber büyük bir değişim köklü bir değişim işte bizim sanayileşme dediğimiz durum ortaya çıkıyor dünyanın bütün sanayi şehirleri geometrik makinanın imkanları kullanılarak kurulmuş şehirler aklı başında kendini bilen ne bileyim imkanları olan belki zenginliği olan sanayi toplumları o şehirlerini bir yerde bırakıyorlar ve onun yanına yeni şehirlerini kuruyorlar ve tabii daha çok biliyorsunuz insanlar geldiğinde eski şehirlerine götürüyorlar yani diye bir şehir var öyle bir şehir Evet gerçekten öyle bir şehir işte kuzeydeki şehri buruş buruş şu anlamda yani şu anlamda söylüyorum hocam tabii burada karşıda Sinem kalem kafa salladı iyi kaz eti nasıl öyle olur öyle yani şu anlamda artık belli bir statik boya ulaşmış ve orada kalmış onu sürdürmeye çalışıyor yani bir turistik şehir şimdi turizmle gelişiyor kartpostalı çekiliyor ne bileyim hatıraları çekiliyor dalı dolambaçlı sokaklarında kafeleri var ve insanlar ruhun ağrıyor ama gerçekten ruhu var çünkü geleneksel gizemi var efsaneleri var yani ruhu olan şehir diyorsunuz ya gördüğünüz de bu taraftan öbür tarafı görülen camdan yapılmış her şeyini ifşa eden şehrin fazla da ruhu yok tabii ama oranın ruhu var tıpkı bizim Mardin'in bir ruhunun olduğu gibi dışarıdan bakıyorsunuz bir arada ünlü veriyorsunuz ilk gittiğinizde nedir bu diyorsunuz içine olambaçlı sokaklar bütün sürprizler ne çıkacağı belli bey dönüyorsunuz başka bir şey çıkıyor efendim sanayi şehri de tabii sanayileşme sadece bizde değil batıda da şehirleri geleneksel şehirleri tahrip etmiş ama onların bir avantajı var o da şu paraları var ve imkanları var pahalı altyapılar yaparak düzgün planlar yaparak bunu telafi etmişler Evet teknolojiyi kullanmışlar bağlı altyapı yapmışlar iyi de bir hukuk sistemi koymuşlar ve bu hukuk sistemine uyarak şehirciliğin mimarlık'ın ilkelerini yerine getirerek Evet sanayi şehirlerinde de bayağı düzgün yapmışlar işte bildiğimiz örnek sanayi şehri ilk şehir modern şehir Paris bildiğimiz hausman görevlendirilmiş bir adam yıkacaksın böyle yapacaksın tutmuş ipi efendim yapmış altına yapmış üstüne yapmış bir sanayi şehri ama kendince neyi var Paris'in bu geometrisinin bile bir ruhun olduğunu hissediyoruz

 

 

PopUp Penceresi

PopUp Penceresi